სამთო-მოპოვებითი საქმიანობა (შახტები, მაღაროები, კარიერები და საამფეთქებლო სამუშაოები) ადამიანის სიცოცხლისა და ჯანმრთელობისთვის ერთ-ერთი მაღალი რისკის შემცველი დარგია. ეს გაიდლაინი, მომზადებული საქართველოს პროფესიული კავშირების გაერთიანების მიერ, აერთიანებს მოქმედი კანონმდებლობის მთავარ პრაქტიკულ მოთხოვნებს და დაყოფილია ორ ნაწილად: დასაქმებულისთვის და შრომის უსაფრთხოების სპეციალისტისთვის.
ძირითადი გზავნილი მარტივია: არცერთი სამუშაო არ ღირს სიცოცხლის ფასად, ხოლო გარდაუვალი საფრთხის შემთხვევაში სამუშაოს შეწყვეტა დასაქმებულის კანონიერი უფლებაა.
ძირითადი პუნქტები
- მთავარი საფრთხეები: საშიში აირები (მეთანი CH₄, ნახშირბადის მონოქსიდი CO) და ჟანგბადის ნაკლებობა; ჭერის, კედლის ან ფერდობის ჩამოშლა; აფეთქება; ელექტროდენი და მოძრავი მექანიზმები; წყლის გამოხეთქვა და ხანძარი.
- დასაქმებულის უფლებები: უფასო ინსტრუქტაჟი და სწავლება, გამართული ინდივიდუალური დაცვის საშუალებები, ინფორმაცია რისკებზე, პერიოდული სამედიცინო შემოწმება და აშკარა საფრთხის შემთხვევაში სამუშაოზე უარის თქმის უფლება.
- დასაქმებულის ვალდებულებები: მუშაობა ინსტრუქციების მიხედვით, დაცვის საშუალებების გამოყენება, დამცავი მოწყობილობების არ მოხსნა და საფრთხის დაუყოვნებლივ შეტყობინება.
- რისკების მართვის იერარქია: აღმოფხვრა, ჩანაცვლება, საინჟინრო/კოლექტიური დაცვა, ადმინისტრაციული ზომები, ინდივიდუალური დაცვის საშუალებები (ბოლო რგოლი).
- სპეციალისტის მოთხოვნა: 20-მდე დასაქმებული – თავად დამსაქმებელი; 20–100 – მინიმუმ 1 სერტიფიცირებული სპეციალისტი; 100+ შრომის უსაფრთხოების სამსახური მინიმუმ 2 სპეციალისტით.
- მიწისქვეშა სამუშაოები: უწყვეტი განიავება, აირების მუდმივი კონტროლი, სივრცის დროული გამაგრება, ორი დამოუკიდებელი გასასვლელი და თვითმაშველები.
- კარიერები: საფეხურების, ბერმებისა და ფერდობების მუდმივი კონტროლი; მუშაობა გადმოკიდებული ლოდების ქვეშ აკრძალულია.
- საამფეთქებლო სამუშაოები: მხოლოდ სერტიფიცირებული ამფეთქებელი, ფეთქებადი მასალის მკაცრი აღრიცხვა, უსაფრთხო მანძილები და ნამტყუნი მუხტების სპეციალური მართვა.
- უბედური შემთხვევა: დაუყოვნებელი შეტყობინება, ადგილის შენარჩუნება მოკვლევისთვის და 24 საათში ზედამხედველი ორგანოს ინფორმირება.